Elementarne zagadnienia ekonomii Roman Milewski

Tytuł:  Elementarne zagadnienia ekonomii.

Wydanie drugie, zmienione i rozszerzone.

Autorzy:  Milewski Roman red.

Wydawca:  Wydawnictwo Naukowe PWN S.A.

ISBN:  978-83-01-14437-8

Miejsce i rok wydania:  Warszawa, 2005

Wydanie:  II-5 dodruk

Ilość stron:  491

Format  B5

super stan : książki z drugiej ręki, ale jak nowe

bardzo dobry +/- książki z niezauważalnymi lub minimalnymi śladami użytkowania, mogą występować drobne przybrudzenia krawędzi kartek, drobne minimalne ryski na okładce, drobne zagięcia rogów czy obtarcia okładki, ewentualnie z delikatnymi oznakami upływu czasu, np. lekko pożółkłymi krawędziami kartek

stan dobry +/- książki mają widoczne ale umiarkowane ślady eksploatacji ,które zazwyczaj nie przeszkadzają w czytaniu, zadbane, może być pieczątka ,podpis

Mogą pojawić się - podkreślenia  5%-30%, stron zaznaczone ołówkiem  , notatki na marginesach drobne zaplamienia na brzegach stron lub wewnątrz. Poza tym wnętrze czyste , a blok książki spójny

Mogą pojawić się- zagięcia w miękkiej oprawie, lekkie przetarcia zadrapania bądź zabrudzenia. Grzbiet może być załamany nosić ślady wielokrotnego otwierania .Ogólnie więcej wad estetycznych od stanu bardzo dobry

stan dostateczny +/-Mogą pojawić się podkreślenia 10%-90% stron zaznaczone ołówkiem, długopisem, zakreślaczem , notatki na marginesie. pogięte rogi, porysowana okładka ,zaplamienie które nie przeszkadzają w czytaniu ,zagniecenia na stronach pożółknięte kartki, brzegi książki załamania na bloku książki .Wyraźne ślady użytkowania .W 100% czytelna i kompletna.

ZAWSZE INFORMUJEMY O :

podpisach poprzednich właścicieli itp. wpisach własnościowych, pieczątkach bibliotecznych, zaznaczeniach tekstu itp., jak również fizycznych defektach typu pęknięcia bloku książki, szczeliny między kartkami, rozdarcia wyklejki okładki, pofałdowania kartek, itp.

-Książka stan dobry +

-Zdjęcia przedstawiają oferowany produkt

-Zdjęcia mają charakter podglądowy

Prosimy o przyjmowanie opisu aukcji jako jedynego rzetelnego źródła informacji o oferowanym przedmiocie. Prosimy o niesugerowanie się parametrami pojawiającymi się na wstępie oferty. Niestety często są umieszczane tam informacje nieprawidłowe, które są zaciągane automatycznie z kart produktów katalogu Allegro i na których edycję nie mamy większego wpływu.

Niniejszy podręcznik, systematycznie wznawiany, jest przeznaczony przede wszystkim dla studentów ekonomicznych studiów licencjackich i uniwersyteckich wydziałów nieekonomicznych tj. przede wszystkim dla wydziałów prawa i administracji oraz socjologii, politologii i geografii. Są to kierunki, na których znajomość ekonomii jest szczególnie potrzebna. przez pracowników przedsiębiorstw i administracji publicznej, działaczy związkowych i publicystów.

Od autoro ́w . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

Rozdział I. Podstawowe poje ̨cia i przedmiot ekonomii . . . . . . . . . . . . . . 15

1. Czym sie ̨ zajmuje ekonomia? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
2. Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, czynniki produkcji . . . . . . . . . . . 17
3. Proces gospodarowania, podmioty i decyzje gospodarcze . . . . . . . . . . 19
4. Własnos ́c ́ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

4.1. Poje ̨cie własnos ́ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

4.2. Klasyfikacja własnos ́ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

1. Gospodarka i systemy gospodarcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
2. Ograniczonos ́c ́ zasobo ́ w, racjonalnos ́c ́ gospodarowania i rachunek ekonomiczny .. . 27

6.1. Granica moz ̇liwos ́ci produkcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

6.2. Racjonalnos ́c ́ gospodarowania i rachunek ekonomiczny . . . . . . . . . 30

1. Metody badan ́ ekonomicznych, kategorie i prawa ekonomiczne . . . . . . . 31
2. Modele ekonomiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
3. Ekonomia a inne nauki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
4. Z historii mys ́li ekonomicznej. Gło ́ wne nurty i przedmiot badan ́ wspo ́ ł-

czesnej ekonomii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

10.1. Narodziny ekonomii jako nauki. Ekonomia klasyczna . . . . . . . . . 37

10.2. Ekonomia neoklasyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

10.3. Keynesizm i jego ewolucja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

10.4. Renesans koncepcji liberalnych i konserwatywnych . . . . . . . . . . 42

10.4.1. Monetaryzm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42

10.4.2. Nowa ekonomia klasyczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

10.4.3. Szkoła neoaustriacka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

10.4.4. Ekonomiczna teoria polityki . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

10.4.5. Ekonomia podaz ̇y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

10.5. Instytucjonalizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

10.6. Marksizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

Rozdział II. Metody i narze ̨dzia analizy ekonomicznej . . . . . . . . . . . . . . 49

1. Metody badawcze stosowane w ekonomii. Budowa modeli i teorii ekono-

micznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49

1.1. Metody i etapy poste ̨powania badawczego . . . . . . . . . . . . . . . . 49

1.2. Przykłady modeli ekonomicznych i ich wykorzystanie . . . . . . . . . . 51

1. Dane ekonomiczne. Tablice i wskaz ́niki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53

2.1. Dane w postaci szerego ́ w czasowych i dane w uje ̨ciu przekrojowym . . 53

2.2. Wielkos ́ci absolutne i wzgle ̨dne (wskaz ́niki) . . . . . . . . . . . . . . . 55

2.3. Wielkos ́ci nominalne i realne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

2.4. Wielkos ́ci przecie ̨tne (s ́rednie). Rodzaje s ́rednich . . . . . . . . . . . . . 60

1. Zmienne ekonomiczne i zalez ̇nos ́ci mie ̨dzy nimi . . . . . . . . . . . . . . . . 62

3.1. Zmienne ekonomiczne, zalez ̇nos ́ci funkcyjne i wykresy . . . . . . . . . 62

3.2. Zalez ̇nos ́ci liniowe i nieliniowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63

3.3. Nachylenie linii prostej i krzywej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66

Rozdział III. Własnos ́c ́ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70

1. Własnos ́c ́ w sensie ekonomicznym a własnos ́c ́ w sensie formalnoprawnym . 70

1.1. Poje ̨cie własnos ́ci w sensie prawnym i ekonomicznym. Przedmiot i podmiot

własnos ́ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70

1.2. Ekonomiczny podmiot własnos ́ci pan ́ stwowej . . . . . . . . . . . . . . . 73

1.3. Ekonomiczny podmiot własnos ́ci akcyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . 75

1. Rozmieszczenie i wykorzystanie zasobo ́ w gospodarczych w s ́wietle teorii

praw własnos ́ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

2.1. Poje ̨cie, powstanie i typy praw własnos ́ci . . . . . . . . . . . . . . . . . 79

2.2. Koszty transakcji. Ekonomiczna analiza prawa . . . . . . . . . . . . . . 81

2.3. Własnos ́c ́ a efektywnos ́c ́ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

Rozdział IV. Wspo ́łczesne systemy społeczno-gospodarcze . . . . . . . . . . . . 87

1. Charakterystyka gospodarki rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

1.1. Dominacja prywatnej własnos ́ci czynniko ́ w produkcji . . . . . . . . . . 88

1.2. Rynkowa alokacja zasobo ́ w gospodarczych . . . . . . . . . . . . . . . . 90

1.3. Reguły funkcjonowania gospodarki rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . 93

1.4. Zalety i słabos ́ci gospodarki rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95

1. Ewolucja systemu rynkowego w krajach rozwinie ̨tego kapitalizmu . . . . . . 97

2.1. Zmiany w charakterze rynku i konkurencji . . . . . . . . . . . . . . . . 98

2.2. Zmiany stosunko ́ w własnos ́ciowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

1. Charakterystyka gospodarki centralnie planowanej . . . . . . . . . . . . . . . 101

3.1. Geneza i pocza ̨tki gospodarki centralnie planowanej . . . . . . . . . . . 101

3.2. Gło ́ wne cechy i reguły funkcjonowania gospodarki centralnie planowanej 103

3.3. Wady gospodarki centralnie planowanej . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

Rozdział V. Podstawowe kategorie gospodarki rynkowej . . . . . . . . . . . . . 110

1. Gospodarka naturalna a towarowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110
2. Pienia ̨dz. Funkcje pienia ̨dza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111
3. Cena. Funkcje cen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
4. Poje ̨cie i funkcje rynku. Klasyfikacja rynko ́ w . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
5. Popyt i czynniki go okres ́laja ̨ce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116

5.1. Popyt a cena. Krzywa popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117

5.2. Nietypowe krzywe popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118

5.3. Pozacenowe determinanty popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

5.4. Cenowa elastycznos ́c ́ popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121

5.5. Mieszana cenowa elastycznos ́c ́ popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

5.6. Dochodowa elastycznos ́c ́ popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

1. Podaz ̇ i czynniki ja ̨ okres ́laja ̨ce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123

6.1. Podaz ̇ a cena. Krzywa podaz ̇y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123

6.2. Pozacenowe determinanty podaz ̇y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124

6.3. Podaz ̇ i cena a czynnik czasu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125

6.4. Cenowa elastycznos ́c ́ podaz ̇y . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

1. Cena ro ́ wnowagi rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

7.1. Przesunie ̨cia krzywej popytu a cena ro ́ wnowagi . . . . . . . . . . . . . 128

7.2. Przesunie ̨cia krzywej podaz ̇y a cena ro ́ wnowagi . . . . . . . . . . . . . 129

1. Mierzenie cenowej elastycznos ́ci popytu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

8.1. Mierzenie cenowej łukowej elastycznos ́ci popytu . . . . . . . . . . . . . 130

8.2. Mierzenie cenowej punktowej elastycznos ́ci popytu . . . . . . . . . . . 132

Rozdział VI. Gospodarstwo domowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

1. Gospodarstwo domowe jako specyficzny podmiot gospodaruja ̨cy. Funkcje

i cel jego działalnos ́ci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

1. Czynniki okres ́laja ̨ce wydatki na konsumpcje ̨ . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
2. Aktywa gospodarstw domowych. Prawidłowos ́ci poste ̨powania gospodarstw

domowych w dziedzinie konsumpcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

1. Produkcyjna funkcja gospodarstw domowych . . . . . . . . . . . . . . . . . 151
2. Pozycja gospodarstwa domowego w gospodarce rynkowej i centralnie pla-

nowanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156

1. Instytucjonalne zabezpieczenie intereso ́ w konsumento ́ w i pracowniko ́ w . . . 157

Rozdział VII. Przedsie ̨biorstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160

1. Przedsie ̨biorca i przedsie ̨biorstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160
2. Rodzaje przedsie ̨biorstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
3. System bodz ́co ́ w w przedsie ̨biorstwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168

3.1. Poje ̨cie i klasyfikacja bodz ́co ́ w ekonomicznych . . . . . . . . . . . . . . 168

3.2. Bodz ́ce dla szeregowych pracowniko ́ w . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169

3.3. Bodz ́ce dla naczelnego kierownictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170

1. Maja ̨tek, fundusze i wynik finansowy przedsie ̨biorstwa . . . . . . . . . . . . 173
2. Funkcja produkcji. Elementy teorii produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . 177
3. Analiza koszto ́ w produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187

6.1. Koszty ksie ̨gowe i koszty ekonomiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187

6.2. Koszty w okresie kro ́ tkim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188

6.3. Koszty w okresie długim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193

1. Modele struktur rynku. Ro ́ wnowaga przedsie ̨biorstwa . . . . . . . . . . . . . 196

7.1. Ro ́ wnowaga przedsie ̨biorstwa w warunkach konkurencji doskonałej . . 197

7.2. Ro ́ wnowaga przedsie ̨biorstwa monopolistycznego . . . . . . . . . . . . 200

7.3. Konkurencja monopolistyczna i oligopol . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

1. Procesy monopolizacji. Ustawodawstwo antymonopolowe . . . . . . . . . . 207
2. Funkcjonowanie przedsie ̨biorstw w okresie transformacji ustrojowej w Polsce 210

Rozdział VIII. Podział dochodo ́w . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214

1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214
2. Zro ́ z ̇nicowanie dochodo ́ w i maja ̨tku. Miary dysproporcji . . . . . . . . . . . 215
3. Ruch okre ̨z ̇ny dochodo ́ w i wydatko ́ w . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218
4. Zasadnicze czynniki determinuja ̨ce podział dochodu . . . . . . . . . . . . . . 220
5. Klasyczna teoria podziału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222
6. Podstawy neoklasycznej teorii podziału. Teoria produkcyjnos ́ci kran ́ cowej . . 223
7. Popyt, podaz ̇ i ceny czynniko ́ w produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228

7.1. Typowe krzywe popytu i podaz ̇y czynniko ́ w produkcji . . . . . . . . . 229

7.1.1. Rynek pracy. Płaca. Wpływ zwia ̨zko ́ w zawodowych i pan ́ stwa na

wysokos ́c ́ płac . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 232

7.1.2. Rynek kapitału. Procent . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234

7.2. Nietypowe krzywe podaz ̇y czynniko ́ w produkcji . . . . . . . . . . . . . 235

7.2.1. Podaz ̇ ziemi. Renta gruntowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235

7.2.2. Renta ekonomiczna i dochody niezbe ̨dne . . . . . . . . . . . . . 236

1. Zysk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237

Rozdział IX. Podstawowe kategorie i czynniki wzrostu gospodarczego . . . . . 242

1. Poje ̨cie wzrostu gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242
2. Poje ̨cie i sposoby obliczania produktu krajowego brutto . . . . . . . . . . . . 244
3. Produkt i docho ́ d narodowy jako miary rozwoju gospodarczego i dobrobytu . 249
4. Podaz ̇owe i popytowe determinanty dochodu narodowego . . . . . . . . . . 253
5. Determinanty dochodu narodowego w okresie kro ́ tkim . . . . . . . . . . . . 255

5.1. Popyt globalny a docho ́ d narodowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255

5.2. Składniki globalnego popytu i ich determinanty . . . . . . . . . . . . . 257

5.3. Docho ́ d narodowy zapewniaja ̨cy ro ́ wnowage ̨ . . . . . . . . . . . . . . . 265

5.4. Mnoz ̇nik . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268

1. Determinanty wzrostu gospodarczego w okresie długim . . . . . . . . . . . . 271

6.1. Zdolnos ́ci wytwo ́ rcze gospodarki a docho ́ d narodowy . . . . . . . . . . 271

6.2. Czynniki wzrostu gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274

6.2.1. Funkcja produkcji i poste ̨p techniczny . . . . . . . . . . . . . . . 274

6.2.2. Zatrudnienie i wydajnos ́c ́ pracy a tempo wzrostu gospodarczego . 275

6.2.3. Kapitał i jego efektywnos ́c ́ a tempo wzrostu gospodarczego . . . 279

6.2.4. Model Solowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283

6.3. Poste ̨p techniczny i jego determinanty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285

6.3.1. Krzywa jednakowego produktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285

6.3.2. Linia jednakowego kosztu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287

6.3.3. Istota poste ̨pu technicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 288

6.4. Granice wzrostu gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290

Rozdział X. Społeczno-ekonomiczne funkcje wspo ́łczesnego pan ́stwa . . . . . . 293

1. Poje ̨cie pan ́ stwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293
2. Za i przeciw rozbudowie funkcji gospodarczych pan ́ stwa . . . . . . . . . . . 294

2.1. Nurt etatystyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294

2.2. Nurt neoliberalny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

1. Rola pan ́ stwa we wspo ́ łczesnej gospodarce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298

3.1. Fakty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298

3.2. Przyczyny wzrostu wydatko ́ w publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . 299

3.2.1. Prawo Wagnera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299

3.2.2. Wojny i szybkie zmiany strukturalne . . . . . . . . . . . . . . . . 299

3.2.3. Ekonomia polityki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299

1. Ekonomiczne funkcje pan ́ stwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300

4.1. Funkcja alokacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301

4.1.1. Problem do ́ br publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301

4.1.2. Efekty zewne ̨trzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301

4.1.3. Brak konkurencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302

4.1.4. Wady strukturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303

4.2. Funkcja redystrybucyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 304

4.3. Funkcja stabilizacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305

1. Rola pan ́ stwa w okresie transformacji gospodarki . . . . . . . . . . . . . . . 306

Rozdział XI. Sfera s ́wiadczen ́ społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310

1. Poje ̨cie i formy s ́wiadczen ́ społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310
2. Funkcje s ́wiadczen ́ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313
3. Podmioty w sferze wytwarzania usług społecznych . . . . . . . . . . . . . . 315
4. Problemy finansowania i podziału s ́wiadczen ́ . . . . . . . . . . . . . . . . . 317
5. Kierunki reformy systemu s ́wiadczen ́ społecznych w Polsce . . . . . . . . . 320

Rozdział XII. Budz ̇et pan ́stwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324

1. Poje ̨cie i funkcje budz ̇etu pan ́ stwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324
2. Zasady polityki budz ̇etowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 326
3. Podatki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
4. Wydatki budz ̇etu pan ́ stwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331
5. Aktywna i pasywna polityka fiskalna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334
6. Deficyt budz ̇etowy i dług publiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 336

Rozdział XIII. System pienie ̨z ̇no-kredytowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339

1. Istota i formy pienia ̨dza. System pienie ̨z ̇ny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
2. Ewolucja systemu bankowego. Funkcje banko ́ w . . . . . . . . . . . . . . . . 343

2.1. Pojawienie sie ̨ banko ́ w i rozwo ́ j systemu bankowego . . . . . . . . . . 343

2.2. Funkcje banko ́ w . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343

2.3. Kredyt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 344

2.4. Kreacja pienia ̨dza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346

1. Bank centralny. Instrumenty kontroli podaz ̇y pienia ̨dza . . . . . . . . . . . . 349

3.1. Funkcje banku centralnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349

3.2. Instrumenty oddziaływania banku centralnego na podaz ̇ pienia ̨dza . . . 350

1. Koszt posiadania pienia ̨dza, stopa inflacji, stopa procentowa i cena obligacji 354
2. Popyt na pienia ̨dz i podaz ̇ pienia ̨dza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355

5.1. Czynniki determinuja ̨ce popyt na pienia ̨dz . . . . . . . . . . . . . . . . 356

5.2. Czynniki determinuja ̨ce podaz ̇ pienia ̨dza . . . . . . . . . . . . . . . . . 361

1. Niebankowe instytucje pos ́rednictwa finansowego. Rynek pienie ̨z ̇ny i kapi-

tałowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363

1. Pienia ̨dz i banki w okresie transformacji gospodarki polskiej . . . . . . . . . 367

Rozdział XIV. Fluktuacje gospodarcze i kryzysy . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373

1. Cykliczny rozwo ́ j gospodarki rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373

1.1. Poje ̨cie cyklu koniunkturalnego. Fazy cyklu . . . . . . . . . . . . . . . 373

1.2. Rodzaje wahan ́ cyklicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375

1.3. Cykl a wzrost gospodarczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 376

1.4. Teorie wahan ́ cyklicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377

1.4.1. Teorie neoklasyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377

1.4.2. Teorie keynesistowskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 379

1.5. Metody oddziaływania pan ́ stwa na przebieg cyklu koniunkturalnego . . 384

1. Wahania stopy wzrostu i kryzysy w gospodarce centralnie planowanej . . . . 386

2.1. Poro ́ wnanie fluktuacji gospodarczych w gospodarce rynkowej i centralnie

planowanej. Przejawy arytmii gospodarki centralnie planowanej . . . . 386

2.2. Gło ́ wne przyczyny arytmii gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . 388

2.3. Mechanizm arytmii gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389

2.3.1. Ukryte wady planu inwestycyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . 389

2.3.2. Cykl niero ́ wnowagi gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 390

Rozdział XV. Bezrobocie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395

1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395
2. Zasoby siły roboczej i ich elementy składowe . . . . . . . . . . . . . . . . . 397
3. Poje ̨cie bezrobocia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398
4. Zasoby i strumienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399
5. Typy bezrobocia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 401
6. Bezrobocie w wybranych krajach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402
7. Przyczyny bezrobocia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404

7.1. Uje ̨cie klasyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404

7.2. Uje ̨cie keynesistowskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 406

1. Polityka pan ́ stwa na rynku pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 407
2. Bezrobocie w okresie transformacji gospodarki polskiej . . . . . . . . . . . . 409

Rozdział XVI. Inflacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413

1. Ro ́ wnowaga gospodarcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413
2. Inflacja – podstawowe poje ̨cia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 414
3. Społeczno-ekonomiczne skutki inflacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418
4. Przyczyny inflacji – przegla ̨d gło ́ wnych koncepcji teoretycznych . . . . . . . 420

4.1. Monetarna (neoilos ́ciowa) teoria inflacji . . . . . . . . . . . . . . . . . 420

4.2. Popytowa teoria inflacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 423

4.3. Kosztowo-strukturalne podejs ́cie do inflacji . . . . . . . . . . . . . . . . 426

1. Inflacja a bezrobocie. Zarys programu polityki gospodarczej . . . . . . . . . 429
2. Inflacja w gospodarce centralnie planowanej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 434

Rozdział XVII. Mie ̨dzynarodowa wspo ́łpraca gospodarcza . . . . . . . . . . . . 437

1. Mie ̨dzynarodowy podział pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 437
2. Gło ́ wne formy powia ̨zan ́ gospodarczych z zagranica ̨ . . . . . . . . . . . . . 438
3. Korzys ́ci z handlu mie ̨dzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440
4. Elementy polityki handlowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443
5. Mie ̨dzynarodowe organizacje w dziedzinie handlu . . . . . . . . . . . . . . 446
6. Kursy walutowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 448
7. Bilans płatniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 450
8. Mie ̨dzynarodowe instytucje i przepływy finansowe . . . . . . . . . . . . . . 454
9. Regionalna integracja gospodarcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 456
10. Polska na drodze do członkostwa w Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . 457

Rozdział XVIII. Gospodarka s ́wiatowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461

1. Poje ̨cie gospodarki s ́wiatowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 461
2. Gło ́ wne podmioty gospodarki s ́wiatowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 462
3. Gło ́ wne tendencje rozwojowe gospodarki s ́wiatowej . . . . . . . . . . . . . . 465
4. Gło ́ wne problemy globalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468

4.1. Problemy demograficzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 468

4.2. Problemy wyz ̇ywienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469

4.3. Ograniczonos ́c ́ bogactw naturalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470

4.4. Zagroz ̇enia dla s ́rodowiska naturalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471

4.5. Dysproporcje rozwojowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 472

4.6. Zadłuz ̇enie mie ̨dzynarodowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 473

1. Nowy mie ̨dzynarodowy ład ekonomiczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 474

Aneks. Transformacja systemu gospodarczego w Polsce – od gospodarki cen-

tralnie planowanej do gospodarki rynkowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 477

1. Modyfikacje systemowe i kryzys gospodarki polskiej z przełomu lat siedem-

dziesia ̨tych i osiemdziesia ̨tych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 477

1. Reformowanie gospodarki w latach osiemdziesia ̨tych . . . . . . . . . . . . . 478
2. Program stabilizacji i urynkowienia gospodarki (plan Balcerowicza) . . . . . 481
3. Przemiany własnos ́ciowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 484
4. Poste ̨py prywatyzacji w ro ́ z ̇nych sektorach gospodarki . . . . . . . . . . . . 487